aguila_real.jpgarranoa2.jpg



Ikaslea: Ander De Abajo
Data: 08-05-29



DEFINIZIOA:

Hegaztien artean zeruko erregea da arranoa. Nire osabak arranoekin lan egiten du eta nik bera laguntzen dut behar duenean eta bat nire laguna bezala izan zen. Arranoa lumaje iluna, erpe sendoak eta isats biribila daukan Accipitriformes familiako hegazti haragijalea da.

EZAUGARRIAK:

Emeak arrak baino handiagoak dira, metro bateko luzeerara ailegatu daitezke eta bi metro zabalerara. Europan ez dago askorik baina Amerikan eta Asian asko daude. Animalia honek zentzumenak oso garatuak ditu, ikusmena, batez ere.

ELIKADURA:

Bere harrapariak zerutik oso ondo ikusten ditu eta bere hanka sendoekin zerutik lurrera hegan eginez harrapatzen ditu bere harrapakinak. Bere familiako antzinako armekin harrapaketa egiten du: hanka oso indartsuak erpe sendoez amaituak, piko oso zorrotza, izugarrizko indarra eta trebetasuna eta bizkortasuna, kontuan izanik, beren ikusmen liluragarria zerutik ikusteko. Hauen artean hauek bereizi ditzakegu: lurrekoak;a rra-toiak, untxiak, hegaztiak ere;t xori txikiak, edota animalien kumeak. Alpeetan diotenez arranoek umeak jaten zituzten,arranoa bai da,txakurra baino animalia handiagoa.

UGALKETAK:

Arranoak monogamak dira, beren habiak hauen territorioetan eraikitzen dituzte urte batean. Habiak hiru adarren bidez eraikitzen dute. Ugaldu eta gero emeak bat edo bi arrautz jartzen ditu, 45 egun pasa ondoren txitatxoak jaiotzen dira. Erreproduzitzeko urtarriletik martxora tartean egiten dute; inguru berdinean edo batzuk ugaltzeko emigratzen dute. Kumeak jaio eta gero gurasoak jaten duten janari berdina irensten dute,hori bai, independizatu arte.


MOTAK:

Hegazti honek forma eta izaera desbedinetako motak ditu: txikiak; Calzada Barreadako arranoa, Orientaleko arrano inperiala; handiak; arrano erreala, arrano harpia, etab.daude. Handienetariko bat arrano harpia da, Occidentaleko arranorik handiena da. Badago antxinako arrano bat, desagetuta dagoena, Harpagonis edo Haast-eko arranoa deiturikoa, Zelanda Berriko arrano erraldoi bat zen. Orain arrano mota gehienak ezango ditut:

–Arrano erreala -Harpia arranoa -Inperial arranoa -Suge arranoa -Arrano buruzoila -Coronada

ARTEA:

Arranoak eradoski,entrenatu eta sendatzen duen artea da "cetreria". Arranoekin eta hegaztiekin harrapaketari "volateria" deitzen zaio. Harrapaketa hau ematen da,hau da,Erdi arotik praktikatzen da. "Cetreriaren" hastapenak Asian kokatzen dira, horregatik Txinan aurkitu dira aurkikuntza asko egon dira kristo aurretiko garaian. Orienten, mongoles etxea Gengis Khan deituriko metodo bat dute.Beraien metodoa zaldietan montadurik arranoei entrenatzea da.Kasu batzuetan ere cetreria izeneko artea kirol aristocratico bat zen eta kirol horretan errege eta pertsonai interesgarriak praktikatzen edo egiten zuten.Greko-Latinoko munduak ez zuen cetreria praktikatzen ez egiten.

JATORRIA:

Antzinean arranoak ausardia eta indarra adierazten zuen ikurra zen. Greziaren mitologian arranoa Zeusen eta Jupiterren ikurra bilakatu zen eta Quebrantaguesosen ordez jarri zuten. Erroman ikur erlijiosotik ikur militar eta politikar bilakatu zen, imperiaren ikurrra izan zen. Frantzian arranoa ikurra bezala berriro erabili zen. Napoleonen lehenengo inperio frantsezean erabili ohi zen.I glesian arranoa San Juan izeneko aostolaren ikurra izan zen. Amaitzeko arranoaren ikurra herrialde islamikoetan Egipto eta Iraken adibidez Saladinoren arranoa Saladino sultanen ikurra Cruzadazeko demboraren barruan erabili zuten.